Frits Schetsken

Kunstschatkist

Toermalijn

Bollebooswicht

Kunstschuimer

Kunstspotter

HENNEBIQUE-SYSTEEM

Quartier Latin

Een van de eerste bouwtechnieken waarin op moderne wijze gewapend beton wordt gebruikt. De op 25 april 1842 in het Franse Neuville-Saint-Vaast geboren François Hennebique was een bouwkundig ingenieur, die de eerste 25 jaar van zijn carrière doorbrengt in België. Eind jaren 1860 vestigt hij zich namelijk als aannemer in Kortrijk, om vervolgens naar Brussel te verhuizen.


Op de Parijse Wereldtentoonstelling van 1867 ziet François buizen en opslagtanks uit met ijzerdraad gewapend beton van Joseph Monier. Dat zet Hennebique aan om naar een manier te gaan zoeken om dit nieuwe materiaal ook bij de bouw van woningen te kunnen toepassen.


Hij begint in 1879 te experimenteren met vloerplaten uit gewapend beton. In 1886 neemt Hennebique in Brussel een patent op een vloer van kokervormige elementen in gewapend beton en die constructie gebruikt hij in 1889 en 1890 in twee villa's aan de Belgische kust in Lombaardsijde en Nieuwpoort. Rond zijn 50ste deponeert Hennebique in 1892-'93 zowel in België als Frankrijk een reeks nieuwe patenten, die de basis vormen voor zijn befaamde betonnen balk, die hij tot een compleet bouwsysteem ontwikkelen zal. Hij geeft zijn aannemersbedrijf op en begint een gespecialiseerd studiebureau, dat met concessiehouders werkt. Al snel wordt er een tweede bureau in Parijs geopend, dat enkele jaren later de hoofdvestiging van Hennebique wordt.


Hennebique gebruikt als bewapening ronde ijzeren staven, die hij parallel aan elkaar in lengterichting legt, om ze dan onderling met een hele reeks hoefijzervormige beugels te verbinden, die in de betonspecie worden vastgezet. Zo kan hij de spanningskrachten verdelen, die in het beton bij belasting gaan optreden. Zonder zo'n bewapening is beton niet sterk genoeg om te weerstaan aan de op een bouwwerk uitgeoefende druk- en trekkrachten. Binnen enkele jaren weet Hennebique zijn systeem te perfectioneren, waardoor hij naast vloerplaten ook rechtopstaande kolommen en horizontale steunbalken kan maken.


In 1892 zet hij in Parijs in de Rue Daton een appartementsgebouw neer, waarbij voor de eerste keer in die stad gewapend beton werd toegepast en dat daarom als 'Maison Hennebique' werd aangeduid. Daarna volgt onder meer in 1895 in Tourcoing een fabriek, waarvan het betonnen skelet volledig zichtbaar is.


De eerste volledig in gewapend beton opgetrokken industriële gebouwen in België zijn een katoenspinnerij in het Waals-Brabantse Court-Saint-Etienne uit 1899 en een depot van brouwerij La Tourette uit 1902 in de Brusselse randgemeente Sint-Joost-ten-Noode.


François Hennebique is op 20 maart 1921 in Parijs overleden, maar zijn bewapeningssyteem wordt in feite nog steeds gebruikt, zij het dat het intussen verder verbeterd is, waarbij de ronde betonijzers in spiraalvorm gedraaid zijn en kruislings worden gevlochten bij vloerplaten, waarbij de staven op de kruisingen met ijzerdraad aan elkaar worden verbonden.


Zo'n betonconstructie zichtbaar laten bleef in de beginperiode een uitzondering. Meestal werd het betonnen skelet aan het oog onttrokken door er een andere bekleding op aan te brengen. Zo is bij het Museum Mayer van den Bergh in Antwerpen een middeleeuws aandoende voorgevel in natuursteen voor het beton gezet. Ook het Fotomuseum in de Antwerpse wijk Het Zuid is oorspronkelijk in 1912 als pakhuis 'Vlaanderen' met een betonnen skelet volgens het Henebique-systeem gebouwd. Hier is er dan een bakstenen gevel rond geplaatst voor het uitzicht. Maar die bakstenen hebben geen dragende functie.