Frits Schetsken

Kunstschatkist

Toermalijn

Bollebooswicht

Kunstschuimer

Kunstspotter

Dendermonde

VALENTIN VAERWYCK (1882-1959)

De Gentenaar Valentin Vaerwyck, geboren op 3 maart 1882 in de Arteveldestad, behoort samen met Jozef Viérin en Jules Coomans tot de belangrijkste vertegenwoordigers van de tweede generatie architecten, die aan de Vlaamse Sint-Lucasscholen afstuderen. Daar werden de studenten aanvankelijk opgeleid in de traditie van het middeleeuwse ambacht, zeg maar de glorietijd van de christelijk geïnspireerde bouwkunst met de komst van de neogotiek. Op het moment dat Vaerwyck op deze school komt, is die zo religieuze inspiratie al ingeruild voor een persoonlijke interpretatie van de Vlaamse bouwtraditie. Valentin Vaerwyck integreert daarbij beeldhouwwerk in de architectuur, onder meer van Geo Verbanck, ook een Gentenaar.


Valentin groeit op als zoon van architect Henri Vaerwyck en heeft de bouwmicrobe dus van huis uit. In 1905 studeert hij af aan het Gentse Sint-Lucasinstituut en legt hij zich aanvankelijk toe op restauratie. Hij hecht veel belang aan het nationale verleden en aan traditie om tot eigen architecturale creaties te komen. In belle-epoque en art nouveau is hij niet geïnteresseerd. Voor hem moet een gebouw qua vormgeving beantwoorden aan de functie die het gaat krijgen en ook de indeling binnenin is daar een onderdeel van. Bovendien moet een gebouw ingepast worden binnen de omliggende gebouwen en de straat.


Met de herbouw in 1912 van de spits van het Gentse belfort - de 19de-eeuwse gietijzeren constructie was gaan afbrokkelen - vestigt hij meteen zijn naam. Want zo is het belfort weer een pronkjuweel dat kan schitteren in 1913, als in Gent een Wereldtentoonstelling plaatsvindt. Voor die Expo 1913 ontwerpt Vaerwyck zowel een 'Oud Vlaendren' als een 'Modern Dorp'. De aanwezigheid van een nostalgisch wijkje op zo'n tentoonstelling was een vast gegeven geworden, na het succes van de wijk 'Oud Antwerpen' op de Expo 1885 in de Scheldestad.


Bij de wederopbouw na de Eerste Wereldoorlog voert Vaerwyck tal van restauraties uit en ontwerpt hij monumenten voor de oorlogsslachtoffers. Ook is hij verantwoordelijk voor de reconstructie van in die oorlog verwoeste gebouwen, zoals het Dendermondse justitiepaleis (1923-'27). Hij heeft daarnaast Jozef Viérin geholpen bij de wederopbouw van Diksmuide, waarbij ook het gehele stadshart is herbouwd.


Daarnaast zijn heel wat intimistische landelijke villa's aan de Belgische kust, met name in De Haan, Knokke-Zoute en rond Gent het werk van Vaerwyck. In De Haan hebben Vaerwyck zelf en zijn vrienden Oscar Sinia, Isidoor Blanckaert en René De Cramer grond gekocht aan de Rembrandtlaan om er hun buitenverblijven te bouwen. Die zullen allemaal door Valentin worden ontworpen in een typisch landelijke stijl van kleine Vlaamse villa’s met rode daken, knusse ramen en in één geval zelfs een pseudo-duiventil boven een soort poortgebouw.  


Een door hem ondernomen studie over de problematiek van de arbeidershuisvesting leidt tot de presentatie van twee modelwoningen op de tentoonstelling 'De Goedkoope Woning' in 1929 te Gent, plus de bouw van drie kleine tuinwijkjes aan de Gentse stadsrand.


Van 1923 tot 1947 is Valentin Vaerwyck provinciaal architect voor Oost-Vlaanderen. Na zijn pensioen ontwerpt hij in 1950 nog samen met Jean Hebbelynck het Gentse Provinciehuis. Als lid van de Gentse Stedelijke Commissie voor Monumenten en Stadsgezichten (vanaf 1910) en van de Koninklijke Commissie voor Monumenten en Landschappen (vanaf 1920) ijvert Valentin voor het behoud en herstel van ons architecturaal erfgoed.  


Voor zijn werk wordt hij beloond: hij wordt tot ridder in de Kroonorde en ridder in de Leopoldsorde geslagen en in 1956 door koning Boudewijn in de adelstand verheven, met ook nu weer de titel van ridder. Op 27 november 1959 overlijdt hij in zijn woning aan de Kortrijksesteenweg 419 in zijn geboortestad Gent, de stad waar zijn belfortspits nog steeds wedijvert om aandacht van de toerist met de Sint-Baafskathedraal.


Oeuvre (onvolledig):


1904-1911

Sint-Martinuskerk – herstel, verfraaiing en uitbreiding.

Markt z/n, Zomergem.

I.s.m. vader Henri Vaerwyck.

(Zie ook 1921-1923)

1904-1912

Onze-Lieve-Vrouwekerk – restauratie en constructie hoge houten spits.

Onze-Lieve-Vrouweplein 1, Dendermonde.

I.s.m. vader Henri Vaerwyck.

Houten spits eind 1940 afgewaaid tijdens storm.

1905

Dokterswoning.

Dorp Oost 41, Lochristi.

I.s.m. vader Henri Vaerwyck.

1905

Kasteel Piers de Raveschoot -restauratie.

Kasteelstraat 6-8, Kruishoutem.

I.o.v. familie Piers de Raveschoot.

I.s.m. vader Henri Vaerwyck.

1907

Herenhuis.

Belfortlaan 29, Gent.

I.s.m. vader Henri Vaerwyck.

1908

Sint-Martinuskerk –restauratie.

Oombergenstraat 1, Zottegem-Oombergen.

I.s.m. vader Henri Vaerwyck.

(Zie ook 1921-1925)

1909

Gemeentelijke Jongensschool (nu: Vrije basisschool Sint-Martinus).

Dreef 10, Zomergem.

Vleugel met klaslokalen.

I.s.m. vader Henri Vaerwyck.

1909

Sint-Gertrudiskerk – neogotische renovatie.

Joannes-Baptist Van Langenhaeckstraat 1, Appelterre-Eichem.

I.s.m. vader Henri Vaerwyck.

1909

Landhuis Predikherenhof.

Heistraat 16-18, Zwijnaarde.

Neorococostijl naar voorbeeld Gentse hoofdwacht aan de Kouter.

I.o.v. familie Van Pottelberghe de la Poterie.

1910

Burgerhuis.

Koningin Elisabethlaan 18, Gent.

1910

Villa Galgeput.

Dorpsstraat 16, Sint-Martens-Latem.

Verbouwd in 1930 door Jean Hebbelynck.

1910-1913

Sint-Pauluskerk – restauratie.

Dries 23, Sint-Pauwels-Sint-Gillis-Waas.

1911-1913

Spits Belfort.

Botermarkt 17-18, Gent.

Herbouw in steen van vorige een gietijzeren spits.

1912

Herenhuis.

Burgemeester Potiaulaan 9, Sint-Gillis-Dendermonde.

In opdracht van burgemeester Theofiel Potiau.

1912-1913

Sint-Gillis-Binnenkerk – restauratie en bouw neo-barokke voorgevel.

Brusselsestraat z/n, Dendermonde.

I.s.m. vader Henri Vaerwyck.

1912+1941

Sint-Mauruskerk – restauratie van kerk en toren.

Elsegemplein z/n, Wortegem-Petegem-Elsegem.

1913

Sire van Maldegem kolomzuil.

Sint-Veerleplein, Gent.

1913

Kantoorgebouw.

Koning Albertlaan 27, Gent.

I.s.m. beeldhouwer Geo Verbanck.

1918

Pastorie – restauratie.

Dekenijstraat 10, Zomergem.

1919

Architectenwoning Eigen Heerd.

Kortrijksesteenweg 896, Gent.

Eigen woning van Valentin Vaerwyck.

I.s.m. beeldhouwer Geo Verbanck en kunstsmid Isidoor Blancquaert.

1919

Rijhuizen.

Kortrijksesteenweg 898-904, Gent.

1920

Heilig Hartbeeld en oorlogsgedenkteken.

Pachtersstraat z/n, Geraardsbergen.

Verguld beeld van Oscar Sinia.

1920-1923

Gemeentehuis Zomergem – neo-traditionele herbouw na oorlogsschade.

Markt 1, Zomergem.

1921-1923

Sint-Martinuskerk – restauratie na oorlogsschade.

Markt z/n, Zomergem.

(Zie ook 1904-1911)

1920-1924

Sint-Egidiuskerk – restauratie van door vader Henri in 1903-1907 gebouwde kerk.

Frans Van Schoorstraat z/n, Sint-Gillis-Dendermonde.

1921-1925

Sint-Martinuskerk – wederopbouw.

Oombergenstraat 1, Zottegem-Oombergen.

(Zie ook 1908)

1922

Arbeiderswoningen – veelal intussen verbouwd of gesloopt.

Fraterstraat 85-99, 99A, 101, Merelbeke.

Reeks van zes en vier woningen.

1922-1923

Sint-Petrus en Pauluskerk – restauratie.

Hansbekedorp 24, Hansbeke-Nevele.

1922-1923

Sint-Gangulfuskerk – herbouw.

Kerkplein z/n, Ronsele-Zomergem.

1923

Rijwoningen.

Kortrijksesteenweg 892-894, Gent.

1923

Gedenkteken Eerste Wereldoorlog.

Sint-Martensstraat z/n, Ronse.

I.s.m. beeldhouwers Godfried Devreese en Oscar Sinia.

1923-1924

Villa Cecilea.

Kloosterstraat 17, Wieze.

I.o.v. brouwer Callebaut-Blanquaert.

1923-1925

Stadhuis.

Grote Markt 6, Diksmuide.

Met meubilair van Luc Viérin.

I.s.m. architect Jozef Viérin.

1923-1927

Justitiepaleis.

Justitieplein 2, Dendermonde.

Met beeldhouwwerk van Geo Verbanck en Oscar Sinia en smeedwerk van Isidoor Blanckaert.

1924

Villa Roodkapje.

Rembrandtlaan 10, De Haan.

Landelijke villa met muurtableau.

1924

Villa Zonnewijzer.

Rembrandtlaan 11, De Haan.

Eigen woning van de architect.


1924-1926

Villa Rusthave.

Rembrandtlaan 12, De Haan.

Landelijke villa voor beeldhouwer Oscar Sinia.

1924-1926

Villa Zeemeermin.

Rembrandtlaan 13, De Haan.

Landelijke villa voor kunstsmid Isidoor Blanckaert.

1924-1926

Sint-Pieters- en Paulusabdij – oostelijke en zuidelijke vleugel.

Vlasmarkt 23 / Dijkstraat, Dendermonde.

Neogotisch-eclectische heropbouw.

1925

Villa Clos des Eglantiers.

Velasquezpad 8, De Haan.

1925

Villa Stella Maris-Sauvegarde.

Rembrandtlaan 18-19, De Haan.

Landelijke dubbelvilla voor René De Cramer.

1925

Kasteel Succa – restauratie na verkoop.

Volderrede 54, Destelbergen.

I.o.v. familie Brasseur.

1925-1927

Gemeentehuis – neo-Vlaamse renaissancestijl.

Veerstraat 10, Berlare-Uitbergen.

1925+1933

Villa.

Bilderdijklaan 25, De Haan.

1926

Dubbelvilla Sous tous vent / Duindistel.

Britsepad 14-16, Knokke-Het Zoute.

I.o.v. fabrikant Lucien Seeuws en kunstschilder Albert Saverys.

1927

Vierwoonst Edelweiss-Niumbaï Yando-Le Colombier-Le Boulant.

Rembrandtlaan 14-15-16-17, De Haan.

1927

Villa Le Cormoran.

Cervanteslaan 3, De Haan.

1927

Villa Joseph Nève De Mévergnies.

Paul de Smet de Naeyerplein 8, Gent-Miljoenenkwartier.

1927-1940

Stadhuis – restauratie oorlogsschade en inrichting museum.

Markt 1, Oudenaarde.

(nieuwe restauratie door Vaerwyck ca. 1956)

1928

Villa Green Lodge.

Gérard Willemotlaan 87, Gent-Mariekerke.

1928

Kasteel Nieuwgoed.

Grotesteenweg-Zuid 2-8, Zwijnaarde.

I.o.v.ridder E. Soenens.

1928

Plaza Residence.

De Wielingen 13-15, Knokke.

Hotel in neo-Vlaamse renaissancestijl.

I.o.v. R. Bolle.

1929

Villa La Clairière.

Latemstraat 131, Sint-Martens-Latem.

I.o.v. familie Van Schoote.

1929

Villa Zonnehuis.

Normandiëlaan 18, De Haan.

1929

Villa – inmiddels verbouwd.

Gentsesteenweg 61, Petegem-aan-de-Leie.

1929

Zestien tuinwijkwoningen.

Halvemaanstraat 2-32, Sint-Amandsberg.

I.o.v. S.M. Volkshaard Gent.

1929-1934

Provinciale Hogere Arbeidsschool (vanaf 1935 Gentse Veeartsenijschool).

Casinoplein 23, Gent.

I.s.m. beeldhouwer Geo Verbanck.

1929-1934

Tuinwijk Kromme Boom.

Eikstraat 2-16 en 19-39, Oostakker.

I.o.v. Gentse Haard.

1930+1936

College Onze-Lieve-Vrouw van Bijstand.

Zuidmoerstraat 129, Eeklo.

Nieuwbouw aan Zuidmoerstraat (1930) en art deco-kapel (1936).

1931

Kasteel Ter Leyen – restauratie en renovatie.

Boekhoutedorp 5, Boekhoute.

I.o.v. familie Ingels.

1932

Tweegezinswoning.

Patijntjesstraat 71-73, Gent.

I.o.v. Jules Van Schoote.

(Zie ook 1929 Villa La Clairière)

1932-1933

Onze-Lieve-Vrouwekerk.

Beelbroekstraat / Antwerpsesteenweg, Sint-Amandsberg-Oude Bareel.

Sint-Amandsberg.

1934-1937

Sint-Pietersbuitenkerk.

Sint-Pietersaalststraat 84, Gent-Miljoenenkwartier.

1948

Sint-Gerulfuskapel.

Sint-Gerolfstraat z/n, Drongen.

1949-1955

Sint-Paulusseminarie – verbouwing en uitbreiding van kasteel Ter Beken.

Beekstraat, Gent-Mariakerke.

1952

Bank van Brussel.

Kouter 173, Gent.

I.s.m. Jean Hebbelynck en bas-reliëfs van Geo Verbanck.

1952

Sint-Jacobspastorie.

Gent.

1954-1962

Kinderen Alijnshospitaal – restauratie voor museumbestemming.

Kraanlei 65,  Gent.

Na dood Vaerwyck in 1959 overgenomen door Rob Van Belle.

1956-1958

Kantoorgebouw Regie voor Maritiem Transport (R.M.T.)

Natiënkaai 1-5, Oostende.

Het oude R.M.T.-gebouw naast het station van Oostende.

I.s.m. Jean Hebbelynck.

1957-1960

Provinciehuis Oost-Vlaanderen.

Gouvernementstraat 1, Gent.

I.s.m. Jean Hebbelynck en beeldhouwer Geo Verbanck.